نوجوان - جشن تکلیف
   
   
 
جشن تکلیف نسخه PDF چاپ ارسال به دوست
امتیاز: / 105
بدعالی 

 

نوجوانان عزيزي كه به سنّ تكليف مي‌رسند، لازم است آگاهي‌هايي نسبت به اصل تكليف داشته و اهمّيت آن دانستني‌هايي درباره عقايد، احكام شرعي و مسائل اخلاقي اطّلاعاتي داشته باشند. چه بهتر كه مجموعه‌اي از اين دانستني‌ها در آغاز تكليف و همزمان با «جشن عبادت» به آنان ارائه شود.

جشن عبادت

آن‌چه مي‌خوانيد، خلاصه شده و بر گرفته از كتابي با همين نام(جشن تكليف) است كه توسّط نويسنده، تدوين و منتشر شده است. چون محتواي آن كتاب، هم مفصّل و هم سنگين بود و بيشتر با اولياء و مربيّان محترم امور تربيتي و جوانان عزيز تناسب داشت، قرار شد بر مبناي مطالب آن، دو كتاب ديگر، ولي خلاصه‌تر و ساده‌تر، يكي براي پسراني كه به سنّ تكليف مي‌رسند و ديگري براي دختران تازه به تكليف رسيده تدوين شود و به تناسب نياز و سطح معلومات اين دو گروه، عرضه گردد. خدا را شكر كه اين كار انجام گرفت و بنا بر تقاضاي اين جانب، كار تلخيص و بازنويسي به زبان ساده‌تر را نويسنده و شاعر ارجمند حجت‌الاسلام والمسلمين جواد محدثّي بر عهده گرفتند كه همين‌جا از زحمات ايشان قدر داني مي‌شود و اينك كتاب «جشن تكليف شماره 1» ويژه بلوغ دختران تقديم مي‌گردد.

با شما گل‌هاي ايمان

خوشا به حالتان كه تندرست و سالميد و اهل ايمان و پاكي و علاقه‌مند به نماز و قرآن و اسلاميد. از اين‌كه توفيق يافته‌ايد مخاطب فرمان خدا باشيد و اجراكننده دستورهاي خداي مهربان باشيد، خوشحاليم و تبريك مي‌گوييم. شما گل‌هاي معطّر باغ ايمان و قرآنيد كه در بوستان انقلاب اسلامي و در كشور امام زمان(عج) و در دامن پدران و مادران متعهّد و مؤمن رشد كرده‌ايد.

شيرين ‌ترين لحظه نوراني

«جشن تكليف»، شيرين‌ترين لحظه نوراني است كه شما به استقبال تكليف‌هاي خدايي مي‌رويد. اميدواريم كه مايه افتخار ايران اسلامي و عزّت و آبروي پدر و مادر خود باشيد. آن‌ چه مي‌خوانيد، مجموعه‌اي از نكات و ياد آوري‌ها و دانستني‌هايي است كه شما در آستانه تكليف خوب است بدانيد و به آن ‌ها توجّه كنيد. دل‌هاي شما از نور خداشناسي روشن باد.

«تكليف» چيست؟

وقتي پسر يا دختر به سنّ معيّني رسيدند و بالغ شدند، به آنان «مُكَلّف» گفته مي‌شود. كسي كه به سنّ تكليف مي‌رسد، بايد دستورهاي ديني را انجام دهد و به واجبات عمل كند و از آن‌چه خداوند ممنوع ساخته(يعني محرّمات) پرهيز كند. خداوند، براي آن‌كه ما به سعادت برسيم و راه صحيح زندگي را بشناسيم، هم در وجود ما «عقل» قرار داده است و هم توسّط پيامبران «دين» فرستاده است تا با عمل به راهنمايي‌هاي عقل و دين، انسان‌هايي كامل و سعادتمند شويم.

واجب و حرام

بايد بدانيم، آن‌ چه را خداوند بر ما «واجب» ساخته و از ما خواسته است كه عمل كنيم، كارهاي نيك و سودمند و مفيد براي ما و جامعه است و آن ‌چه را كه «حرام» دانسته و از آن نهي فرموده است، كارهاي ناشايست و زيان‌آور است كه براي جسم و روح ما ضرر دارد. از اين جهت، كسي به سعادت مي‌رسد كه در اجراي فرمان خدا كوشا و دقيقاً دستورهاي ديني را كه دستور خداوند است، انجام دهد.

جشن تكليف براي چيست؟

ما براي هر عيد يا هر مناسبت خوب كه از طرف پروردگار، نعمتي به ما رسيده باشد، جشن مي‌گيريم تا بدين‌وسيله سپاسگزاري و شكر و شادي خودمان را نشان دهيم. به تكليف رسيدن، يك عيد به حساب مي‌آيد، چون از نظر عقلي و جسمي به حدّي رسيده‌ايم كه خداوند به ما دستور مي‌دهد و ما خوشحاليم كه خواسته‌ها و دستورهاي او را اطاعت كنيم و بندة شايسته او به حساب آييم و چه افتخاري از اين بالاتر؟ ما با «جشن تكليف»،‌ نعمت‌هاي خدا را گرامي مي‌داريم و اين روز بزرگ را كه در آن به سنّ تكليف رسيده‌ايم، به‌عنوان يك روز پرشكوه و خاطره‌اي به يادماندني به ياد مي‌سپاريم.

خاطره جشن تكليف

بعضي از دانشمندان بزرگ اسلامي هم در گذشته، روز تكليف خود را با مراسمي كه برگزار مي‌كردند، جشن مي‌گرفتند، مثل «سيّد بن طاووس» و به فرزندانِ خود سفارش مي‌كردند كه اين روز بزرگ را جشن بگيرند. خاطره جشن تكليف، يك خاطره شيرين تربيتي و معنوي است. مناسب است كه نو جوانان عزيز، تاريخ دقيق تولّد خود را بدانند، روز مكلّف شدن خود را طيّ مراسمي جشن بگيرند و شادي كنند.

شكرانه تكليف

غير از آن‌ چه در مراسم «جشن تكليف» اجرا مي‌شود، خوب است دختر يا پسري كه به سنّ تكليف مي‌رسد، به شكرانه و سپاس اين نعمت، چند كار انجام دهد:

1. پناه بردن به خدا از شرّ شيطان.

2. كمك به افراد نيازمند و دادنِ صدقه.

3. سجده شكر براي سلامتي و نعمت تكليف.

4. كمك ‌ از خدا و دعا براي موفقيّت در انجام وظيفه.

5. سلام دادن به فرشتگاني كه همراه انسانند و كارهاي خوب و بد را مي‌نويسند.

در «مراسم عمومي» جشن تكليف هم بايد برنامه‌هايي اجرا شود كه حاضران را به نعمت الهي و به اهميّت انجام وظيفه توجّه دهد و سازنده باشد. در اين مورد، پدران و مادران و اولياء و مربيّان بيش ترين سهم و وظيفه را دارند تا اين خاطره تربيتي و ديني را هرچه با شكوه‌تر و به ياد ماندني‌تر قرار دهند و به خودِ تازه مكلّفين هدايايي به تناسب سنّ آنان بدهند، به‌ خصوص آن‌ چه به انجام تكاليف ديني و بالا بردن معلومات مذهبي و فرهنگي آنان كمك كند، براي هديه بهتر و مناسب‌تر است.

شرايط تكليف

در دين اسلام، در صورتي انسان موظّف است دستورهاي ديني و واجبات را انجام دهد و حرام‌ها را ترك كند كه شرايط زير را داشته باشد. به اين‌ها «شرايط تكليف» مي‌گويند:

1. بلوغ

2. عقل

3. علم

4. قدرت

امّا توضيح مختصر درباره اين‌ها:

«بلوغ» يعني؛ رسيدن به حدّي از شرايط جسمي كه بتواند تكليف‌هاي الهي را انجام دهد و اين نشانه‌هايي دارد، از جمله تمام شدن  9سالگی و وارد شدن به 10‌سالگي كه شرط سنّي در دختران است. دختران از نظر سنّي زودتر از پسران به تكليف مي‌رسند و اين نوعي امتياز براي آنان و نشان آمادگي بيش ترشان است.

«عقل» يعني؛ نيروي شناخت خوب و بد كه در انسان است. كسي كه ديوانه و سفيه باشد، تكليف هم ندارد. عقل، پايه همه تكليف‌هاي ديني است.

«علم» يعني؛ دانستن احكام خدا. كسي كه حكم خدا را نداند، تكليفي هم ندارد. البتّه انسان وظيفه دارد كه احكام را ياد بگيرد و به بهانه ندانستن، نمي‌تواند از انجام وظايف ديني كوتاهي كند.

«قدرت» يعني؛ توانايي براي انجام تكليف؛ چه توانايي جسمي باشد يا مالي يا فكري. تكليف هر كس هم به اندازه قدرت اوست و اگر انجام وظيفه‌اي براي كسي ممكن نباشد، براي او واجب نيست. مثلاً كسي كه نتواند روزه بگيرد يا قدرت جنگيدن نداشته باشد، روزه و جهاد از عهده او برداشته مي‌شود. خداوند از هيچ‌كس بيش از توانايي او تكليفي نخواسته است. دين اسلام، ديني آسان و مطابق با عقل و منطق و فطرتِ انسان است و نبايد با سختگيري‌هاي بيش از حدّ، مردم را از دين بي زار كرد.خداوند هم در مقابل انجام تكاليف و ترك حرام‌ها به انسان پاداش مي‌دهد، پاداشي بيشتر از عمل انسان و اين از لطف و مهرباني خداوند نسبت به بندگان است.

حكمت و دليل دستور العمل‌هاي ديني

همه دستورالعمل‌هاي ديني؛ چه واجبات، چه حرام‌ها و چه آن‌ چه مستحبّ يا مكروه است، حكمت و دليلي دارد و هيچ‌ يك از آن‌ها بي‌جهت و علّت نيست. خواه فلسفه و علّت آن‌ها را بدانيم يا ندانيم. البته دانشمندان به كمك علم، راز برخي از احكام الهي را كشف كرده‌اند، ولي بسياري از احكام است كه چون فرمان خداوندِ حكيم و داناست، به آن‌ها عمل مي‌كنيم و آن‌ها را قبول مي‌كنيم، هر چند علّت آن را هنوز ندانسته باشيم.

قوانين اسلام و نيازهاي انسان

سود و زيانِ واجبات و محرّمات، تنها مربوط به جسم ما نيست، بلكه برخي از آثار تكليف‌ها، به فكر و روان و اخلاق ما مربوط مي‌شود؛ چون انسان تركيبي از جسم و جان است، نيازهاي او هم بعضي جسمي و بعضي روحي است. قوانين اسلام هم به هر دو جنبه جسم و روح توجّه دارد. نتيجه نهايي انجام تكاليف ديني و پرهيز از آن ‌چه ممنوع و حرام است، به كمالِ انسان مربوط مي‌شود. يعني مسلماني كه به همه وظايف خود عمل كند و بنده خالص و مطيع پروردگار باشد، «انسان كامل» مي‌شود، انساني كه مقامش از فرشتگان هم بالاتر است.

 

زهره درويتي؛ همكار افتخاري

 

ادامه دارد ...

 
قبل >
 

سامانه پیامک

ورود به سایت






دریافت رمز عبور:::: عضویت در سایت

یاران محمد امین